ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ;

-ΒΙΒΛΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΘΝΗΤΟΨΥΧΙΣΜΟ-

Ο θάνατος είναι ένα ορόσημο στην ζωή του ανθρώπου. ΄Ολοι οι άνθρωποι αισθάνονται έναν φόβο για αυτό το γεγονός και απορία για το αν και τι συμβαίνει μετά τον θάνατο. Θα εξετάσουμε τι μας λέει η Αγία Γραφή, επειδή είναι το μήνυμα  του Θεού για μας.

Στην εποχή μας, όμως, κυκλοφορούν και διδασκαλίες που μπερδεύουν πολλούς ειλικρινείς εκζητητές της αλήθειας για το θέμα αυτό. Μια τέτοια διδασκαλία είναι ο θνητοψυχισμός ή αλλιώς του εκμηδενισμού της ύπαρξης των νεκρών. Αυτή η διδασκαλία υποστηρίζει ότι «ο θάνατος είναι μια κατάσταση ανυπαρξίας…Είναι σαφές ότι οι νεκροί δεν υπάρχουν [1]».  Λένε ότι «οι νεκροί δεν έχουν συνειδητότητα [2]», και «η ψυχή είναι απλώς το άτομο. Όταν πεθαίνει το άτομο, πεθαίνει και  η ψυχή. Επομένως, δεν υπάρχει συνειδητή ύπαρξη μετά το θάνατο [3]». Και «η ψυχή σας είστε εσείς, οι νεκροί βρίσκονται σε πλήρη ανυπαρξία [4]».

Υποστηρίζει πράγματι η Αγία Γραφή αυτή την διδασκαλία ή μήπως όχι; Αν αγαπάμε την αλήθεια, δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτε από μια τέτοια έρευνα. Τι πράγματι συμβαίνει μετά θάνατον;

Ας εξετάσουμε στην αρχή τα «συστατικά» του ανθρώπου. Από τι αποτελείται ο άνθρωπος σύμφωνα με την Αγία Γραφή ; Ο άνθρωπος αποτελείται από τον εξωτερικό και τον εσωτερικό άνθρωπο. Που το λέει αυτό; Ο Παύλος λέει:

• «ηδύνομαι μεν εις τον νόμον του Θεού κατά τον εσωτερικόν άνθρωπον» (Ρωμαίους  ζ΄ 22).
• «Δια τούτο δεν αποκάμνομεν, αλλ’ εάν και ο εξωτερικός ημών άνθρωπος φθείρηται, ο εσωτερικός όμως ανανεούται καθ’ εκάστην ημέραν» (Β΄ Κορινθ. δ΄ 16).
• «δια να σας δώση εις εσάς κατά τον πλούτον της δόξης αυτού να κραταιωθήτε εν δυνάμει δια του Πνεύματος αυτού εις τον εσωτερικόν άνθρωπον» (Εφεσίους γ΄16).

Συνεπώς υπάρχει διπλή φύση στον άνθρωπο. Έχει το σώμα που είναι ο εξωτερικός άνθρωπος, αλλά υπάρχει και κάτι μέσα στο σώμα του, που αποκαλείται «εσωτερικός άνθρωπος». Και αυτός ο εσωτερικός άνθρωπος φαίνεται ότι μπορεί να έχει αισθήματα, να βιώνει διαφορετικές καταστάσεις απ’ το σώμα όπως π.χ. να ανανεώνεται αν και το σώμα φθείρεται, ενώ το Άγιο Πνεύμα φαίνεται να κατοικεί σε αυτό.

Ο άνθρωπος έχει ψυχή και πνεύμα, και σαφώς διακρίνονται από το σώμα. ή απλώς, την δύναμη της ζωής. Η λέξη «ψυχή» στην Αγία Γραφή έχει πολλές έννοιες. Το να παίρνει κανείς μόνο μία ή το πολύ δύο σημασίες της λέξης, και να απορρίπτει ή αγνοεί εσκεμμένα τις άλλες, δείχνει κακή ερμηνεία της Βίβλου. Ψυχή σημαίνει το άτομο (Γένεση α 30, β 7, Ιησούς Ναυή ια 11), την ζωή (Ματθ. β 20, Ιωαν. ιγ 37-38), το φρόνημα (Πραξ. δ 32, Φιλιπ. α 27), αλλά έχει και την έννοια του πνευματικού στοιχείου μέσα στον άνθρωπο.

Ο άνθρωπος έχει μέσα του ψυχή με την έννοια του πνευματικού στοιχείου, και  διαφέρει απ’ το σώμα και την βιολογική ζωή:

• «Η ψυχή μου εβαρύνθη την ζωήν μου» (Ιωβ ι 1)
• «εγώ είμαι γυνή κατατεθλιμμένη την ψυχήν» (Α’ Σαμουήλ α 15)
• «η ψυχή του Ιωνάθαν συνεδέθη μετά της ψυχής του Δαβίδ, και ηγάπησεν αυτόν ο Ιωνάθαν ως την ιδίαν αυτού ψυχήν» (Α’ Σαμουήλ ιη 15)
• «η ψυχή αυτής είναι κατάπικρος εν αυτή» (Β΄Βασιλέων δ 27)
• «Μόνον η σαρξ αυτού επ’ αυτού θέλει πονεί, και η ψυχή αυτού εν αυτώ θέλει πενθεί» (Ιωβ ιδ 22)
• «Καθώς επιποθεί η έλαφος τους ρύακας των υδάτων, ούτως η ψυχή μου σε επιποθεί Θεέ. Διψά η ψυχή μου τον Θεόν τον ζώντα….εξέχεα την ψυχήν μου εντός μου,…Δια τι είσαι περίλυπος, ψυχή μου; Και δια τι ταράττεσαι εντός μου; Έλπισεν επί τον Θεόν…Θεέ μου, η ψυχή μου είναι περίλυπος εντός μου» (Ψαλμός μβ 1-2, 4-6).
• «Αφού είπε ταύτα ο Ιησούς, εταράχθη την ψυχήν..» (Ιωάν. ιγ 21)
• «Να απέχηται από των σαρκικών επιθυμιών, αίτινες στρατεύονται κατά της ψυχής» (Α’ Πέτρου β 11)
• «Αγαπητέ, κατά πάντα εύχομαι να ευοδούσαι και να υγιαίνης, καθώς ευοδούται η ψυχή σου» (Γ’ Ιωάννου 2).

Τα εδάφια αυτά δείχνουν ότι πράγματι ο άνθρωπος έχει μέσα του ψυχή! Και διακρίνεται απ’ το σώμα και την ζωή. Η ψυχή έχει αισθήματα , επιθυμίες και μπορεί να αγαπάει, ή να λυπάται. Δεν είναι κάτι απρόσωπο ή βιολογικό, όπως διδάσκουν οι θνητοψυχίτες.

Το πνεύμα, σύμφωνα με τους θνητοψυχίτες, είναι «η  δύναμη της ζωής  [και] μπορεί να παρομοιαστεί με το ηλεκτρικό ρεύμα που τροφοδοτεί ένα μηχάνημα ή μια συσκευή….Ωστόσο, το ηλεκτρικό ρεύμα δεν προσλαμβάνει ποτέ τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της συσκευής που ενεργοποιεί…Παρόμοια, η δύναμη της ζωής δεν προσλαμβάνει κανένα από τα χαρακτηριστικα των πλασμάτων στα οποία δίνει ζωή. Δεν έχει ούτε προσωπικότητα ούτε ικανότητα σκέψης [5]».

Είναι όμως αυτή η διδασκαλία της Βίβλου; Πάλι η λέξη «πνεύμα» έχει και την έννοια της δύναμης της ζωής  σε κάποια εδάφια (π.χ. Γένεσις ζ 22), αλλά δεν είναι η μοναδική. Αποκαλείται επίσης ‘πνεύμα’ το πνευματικό τμήμα του ανθρώπου, και δεν είναι η απρόσωπη δύναμη της ζωής, αλλά αντιθέτως έχει αυτοσυνειδησία και άλλα στοιχεία της προσωπικότητας:

• «Λύχνος του Κυρίου είναι το πνεύμα του ανθρώπου, το οποίον διερευνά πάντα τα ενδόμυχα της καρδίας» (Παροιμίες κ 27). «Διότι τις των ανθρώπων γινώσκει τα του ανθρώπου, ειμή το πνεύμα του ανθρώπου το εν αυτώ;Ούτω και τα του Θεού ουδείς γινώσκει, ειμή το Πνεύμα του Θεού» (Α’ Κορινθ. β 11). Όχι μόνο δεν είναι απρόσωπο το πνεύμα , αλλά έχει και προσωπική αυτοσυνειδησία τέτοια ώστε να μπορεί να διερευνά πάντα τα ενδόμυχα της καρδιάς και να γνωρίζει όλα για τον άνθρωπο! Επίσης είναι ο Λϋχνος του Κυρίου, δηλαδή με αυτό επικοινωνούμε με τον Θεό κι ο Θεός μαζί μας.
• «Με την ψυχήν μου σε επόθησα την νύκτα. Ναι, με το πνεύμα μου εντός μου Σε εξεζήτησα το πρωί» (Ησαϊας κς 9). «Και είπεν η Μαριάμ, Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριον, και ηγαλλίασε το πνεύμα μου εις τον Θεόν τον Σωτήρα μου» (Λουκάς α 46). Το πνεύμα μας μπορεί να λατρεύει τον Θεό, να τον εκζητεί και να αγαλλιάζεται, κάτι που ξεκάθαρα δείχνει στοιχεία  προσωπικότητας, αντίθετα με την διδασκαλία των θνητοψυχιτών! «Διότι εάν προσεύχωμαι με γλώσσαν αγνώριστον, το πνεύμα μου προσεύχεται, αλλ’ ο νους μου είναι ακαρποφόρητος. Τι πρέπει λοιπόν; Θέλω προσευχηθή με το πνεύμα, θέλω δε προσευχηθή και με το νουν. Θέλω ψάλλει με το πνεύμα, θέλω δε ψάλλει και με το νουν» (Α’ Κορ. ιδ 14-15). Εδώ βλέπουμε την ξεκάθαρη διάκριση του πνεύματος από το νου. Επίσης βλέπουμε ότι το πνεύμα μας μπορεί να ψάλλει και να προσεύχεται, κάτι που βέβαια είναι αδύνατον για μια απρόσωπη δύναμη.
• «Το μεν πνεύμα πρόθυμον, η δε σαρξ ασθενής» (Ματθ. κς 41). «Ενώ δε περιέμενεν αυτούς ο Παύλος εν ταις Αθήναις, το πνεύμα αυτού παρωξύνετο εν αυτώ, επειδή έβλεπεν την πόλιν γέμουσαν ειδώλων» (Πράξεις ιζ 16). Το πνεύμα μας μπορεί να έχει προθυμία ή και να παρωξύνεται, άλλα στοιχεία προσωπικότητας.
• «Η άγαμος μεριμνά τα του Κυρίου, δια να ήναι αγία και το σώμα και το πνεύμα» (Α’ Κορινθ. ζ 34). «Ας καθαρίσωμεν εαυτούς από παντός μολυσμού σαρκός και πνεύματος» (Β’ Κορ. ζ 1). Το πνεύμα μας τίθεται σε ξεκάθαρη διάκριση από το σώμα, ως το έτερο στοιχείο του ανθρώπου, και μπορεί να αγιάζεται ή να μολύνεται, κάτι που δεν μπορεί να ισχύει για μια απρόσωπη και άβουλη δύναμη.

Συνεπώς απ’ όλα αυτά τα εδάφια συμπεραίνουμε, ότι ο άνθρωπος δεν είναι μόνο σώμα, αλλά έχει μέσα του και τον εσωτερικό άνθρωπο, ένα πνευματικό στοιχείο που αποκαλείται πνεύμα ή ψυχή. Η Αγία Γραφή κάποιες φορές κάνει διάκριση πνεύματος και ψυχής (Α’ Θεσσαλ. ε 23, Εβρ. δ 12), και άλλες φορές τα ταυτίζει κάνοντας εναλλαγή των όρων (Α’ Βασιλέων ιζ 21-22, Λουκάς η 52-55).

Οι θνητοψυχίτες επικαλούνται μερικά εδάφια της Παλαιάς Διαθήκης για να υποστηρίξουν την ανυπαρξία των νεκρών ή κάθε συνειδητής ζωής μετά τον θάνατο. Αγνοούν ότι η αποκάλυψη του Θεού για την πέραν του τάφου ζωή, όπως επίσης και για πολλά άλλα θέματα ήταν προοδευτική. Η τότε γνώση για την κατάσταση των νεκρών ήταν λίγο νεφελώδης και σκοτεινή. Δεν υπήρχε η χριστιανική αποκάλυψη για τον ερχομό του Μεσσία, την διδασκαλία του, τον θάνατό του και την ανάστασή του, και την ξεκάθαρη διδασκαλία για την κατάσταση των νεκρών.

   Επικαλούνται τον Εκκλησιαστή  θ 5α που λέει ότι «οι νεκροί δεν γνωρίζουσιν ουδέν, ουδέ έχουσιν πλέον απόλαυσιν», αλλά παραλείπουν την συνέχεια που εξηγεί τι εννοεί: «επειδή το μνημόσυνον αυτών ελησμονήθη…δεν θέλουσιν έχει πλέον μερίδα εις πάντα όσα γίνονται υπο τον ήλιον» (εδάφια θ 5β-6). Τα χωρία αυτά δείχνουν ότι οι νεκροί εξακολουθούν να υπάρχουν, αλλά δεν έχουν απόλαυση επειδή τους ξέχασαν οι ζωντανοί, και δεν θα έχουν πλέον συμμετοχή σε ότι κάνανε πάνω στη γη. Ακόμη και ο Εκκλησιαστής θ 10 που λέει «πάντα όσα εύρη η χειρ σου να κάμη, κάμε κατά την δύναμίν σου, διότι δεν είναι πράξις, ούτε λογισμός ούτε γνώσις, ούτε σοφία, εν τω άδη όπου υπάγεις», έχει υπόψη του ο συγγραφέας  την παύση  της επίγειας δραστηριότητας, διότι στο αμέσως προηγούμενο εδάφιο λέει «τούτο είναι η μερίς σου εν τη ζωή, και εν τω μόχθω σου τον οποίον μοχθείς υπό τον ήλιον» (εδάφιο 9). Αλλά πάλι δεν αρνείται την μεταθανάτια ύπαρξη των νεκρών, διότι δείχνει ότι η προσωπικότητα του ανθρώπου (λέει «εν τω άδη όπου υπάγεις») πηγαίνει στον άδη.  Επικαλούνται  τα Ψαλμ. ς 5, λ 9, πη 10 τα οποία όμως δεν μιλάνε για ανυπαρξία των νεκρών, αλλά τα εδάφια αυτά κάνουν ερώτηση για το αν θα υπάρχει εξύμνηση του Θεού μετά το θάνατο. Εκφράζουν μια απογοήτευση και φόβο για το πέραν του τάφου, μια και ο θάνατος δεν είχε νικηθεί, αφού δεν είχε έρθει ακόμα ο Χριστός. Ο Χριστός «κατήργησε μεν τον θάνατον, έφερε δε εις φως την ζωήν και την αφθαρσίαν δια του ευαγγελίου» (Β’ Τιμ. α’ 10). Μέχρι τότε υπήρχε σκοτάδι και έλλειψη γνώσης σε πολλά ζητήματα. Γι’ αυτό με την έλευση του Χριστού εκπληρώθηκε η προφητεία του Ησαία «Ο λαός ο καθήμενος εν σκότει είδε φως μέγα, και εις τους καθημένους εν τόπω και σκιά θανάτου, φως ανέτειλεν εις αυτούς» (Ματθ. δ 16).

   Θα δούμε όμως, ότι ακόμη και η Παλαιά Διαθήκη υποστηρίζει την συνειδητή μεταθανάτια ζωή των νεκρών ως σκιές - ασώματα πνεύματα. Συχνά η Παλαιά Διαθήκη αναφέρεται στα πνεύματα των νεκρών με την εβραϊκή λέξη «ρεφαϊμ» που σημαίνει «σκιές», «ασώματα πνεύματα των νεκρών». Ο Γεσένιος στο έργο του GESENIOUS HEBREW-CHALDEE LEXICON TO THE OLD TESTAMENT, λέει στη σελ.776 για την λέξη «ρεφαϊμ» (Νο 7496): «χαλαρές, φευγαλέες, αδύναμες, μόνο στον πληθυντικό, δηλ. πολλές, σκιές που ζούνε στον Άδη, σύμφωνα με τις απόψεις των αρχαίων Εβραίων, χωρίς αίμα και ζωϊκή ζωή, γι’ αυτό αδύναμες και άτονες σαν ένα άρρωστο πρόσωπο (Ησα. 14:10), αλλά όχι στερημένο των δυνάμεων του νου, τέτοιων όπως την μνήμη (Ησα. 14:9 και εξής), ΨΑΛ.88:11, ΠΑΡΟΙΜ.2:18, 9:18, 21:16, ΗΣΑ. 26:14,19».

Τα ακόλουθα εδάφια  ή χρησιμοποιούν την λέξη αυτή ή δείχνουν δραστηριότητα των νεκρών:

• «Οι νεκροί (ρεφαϊμ) τρέμουσιν αυτόν, υπόκατωθεν των υδάτων, και οι συγκατοικούντες μετ’ αυτών» (Ιωβ κς 5)
• «Άνθρωπος αποπλανώμενος από της οδού της συνέσεως θέλει κατασκηνώσει εν τη συνάξει των τεθανατωμένων (ρεφαϊμ)» (Παροιμ. κα 16)
• «Ο άδης κάτωθεν εκινήθη δια σε, δια να υπαντήση την έλευσίν σου. Δια σε εξήγειρε τους νεκρούς (ρεφαϊμ), πάντας τους ηγεμόνας της γης. Εσήκωσεν εκ των θρόνων αυτών πάντας τους βασιλείς των εθνών. Πάντες ούτοι θέλουσι αποκριθή και ειπεί προς σε, Και συ έγεινες αδύνατος καθώς ημείς; Κατεστάθης όμοιος ημών;» (Ησαίας ιδ 9-10)
• «Οι νεκροί σου θέλουσιν ζήσει, μετά του νεκρού σώματός μου θέλουσιν αναστηθή. Εξεγέρθητε και ψάλλετε, σεις οι κατοικούντες  εν τω χώματι» (Ησαίας κς 19)
• «Αλαλάξατε, τα κάτω της γης» (Ησαίας μδ 23)
• «Οι ισχυρότεροι μεταξύ των δυνατών θέλουσι λαλήσει προς αυτόν εκ μέσου του άδου, μετά των βοηθούντων αυτόν» (Ιεζεκιήλ λβ 21)
• «Θα κάνεις θαύματα για τους νεκρούς ή μήπως οι σκιές των νεκρών (ρεφαϊμ)  θα σηκωθούν να σε δοξολογήσουν;» (Ψαλμός 88:11, ΝΜΒ).

Όπως βλέπουμε, οι νεκροί δεν είναι ανύπαρκτοι, αλλά συνεχίζουν να ζουν μετά τον θάνατο και να έχουν συνειδητότητα. Η διδασκαλία της Παλαιάς Διαθήκης  για την μεταθανάτια ζωή των νεκρών ως σκιές και ασώματα πνεύματα, εξηγεί την αντίδραση των μαθητών στο Λουκά 24:37-39 που πέρασαν τον Ιησού για ασώματο πνεύμα ή φάντασμα.

Οι ψυχές των νεκρών πήγαιναν εκεί που ήταν οι ψυχές των προγόνων τους:

• «Και εκπνεύσας ο Αβραάμ εν γήρατι καλώ, γέρων, και πλήρης ημερών, και προσετέθη εις τον λαόν αυτού. Και έθαψαν αυτόν…» (Γένεση κε 8).
• «Και εκπνεύσας ο Ισαάκ απέθανε, και προσετέθη εις τον λαόν αυτού, γέρων και πλήρης ημερών, και έθαψαν αυτόν…» (Γένεση λε 29).

Και οπωσδήποτε κάτι είχαν που επιβίωνε απ’ τον θάνατο, για να μπορεί να προστεθεί. Δεν μπορεί κάτι ανύπαρκτο να προστεθεί στους επίσης ανύπαρκτους! Προσέξτε ότι η πράξη της ταφής ακολουθούσε την πρόσθεση στον λαό αυτών.

Κι άλλα εδάφια δείχνουν την μεταθανάτια ζωή στην Παλαιά Διαθήκη:

• «Αλλά αυτός ήταν απαρηγόρητος κι έλεγε: ‘Πενθώντας θα κατεβώ στο παιδί μου στον άδη’» (Γένεση 37: 35, ΝΜΒ). Παρατηρήστε ότι δεν τάφηκε το παιδί που ήταν στον άδη (εδάφιο 33). Άρα στον άδη ήταν η ψυχή του, αφού δεν υπήρχε σώμα, και ο Ιακώβ πίστευε ότι θα έχει συνειδητή ύπαρξη όταν πεθάνει, αφού θα συναντούσε το παιδί του.
• «Αλλά τώρα απέθανε, διατί να νηστεύω; μήπως δύναμαι να επιστρέψω αυτό πάλιν; εγώ θέλω υπάγει προς αυτό, αυτό όμως δεν θέλει αναστρέψει προς εμέ» (Β’ Σαμουήλ ιβ 23). Ο Δαβίδ εκδηλώνει τη πίστη του στη μεταθανάτια ζωή του παιδιού του, και λέει ότι αυτός θα πάει προς αυτό, άρα το παιδί του στον άδη συνέχιζε να υπάρχει και δεν είχε εκμηδενιστεί. Αλλά κι ό ίδιος δεν θα εκμηδενιζόταν όταν πέθαινε.
• «Και ενώ  [η Ραχήλ] παρέδιδε την ψυχήν, (διότι απέθανεν)….» (Γένεσις λε 18). Η ψυχή δεν εκμηδενίζονταν, αλλά παραδίδονταν όταν πέθαινε η Ραχήλ. Αυτό δείχνει τον διαχωρισμό ψυχής και σώματος, αλλά και την επιβίωση της ψυχής απ’ τον σωματικό θάνατο.
• «Και επιστρέψη το χώμα εις την γην, καθώς ήτο, και το πνεύμα επιστρέψη εις τον Θεόν, όστις έδωκεν αυτό» (Εκκλησιαστής ιβ’ 7). Και εδώ δείχνει τον διαχωρισμό πνεύματος και σώματος, αλλά και την επιβίωση του πνεύματος απ’ τον θάνατο. Και είδαμε πριν ότι το πνεύμα δεν είναι απλά μια ζωϊκή δύναμη, αλλά το πνευματικό στοιχείο του ανθρώπου.
• «Και εξηπλώθη τρις επι το παιδάριον, και ανεβόησε προς τον Κύριον, και είπε, Κύριε, Θεέ μου, ας επανέλθη, δέομαι, η ψυχή του παιδαρίου τούτου εντός αυτού. Και εισήκουσεν ο Κύριος της φωνής του Ηλία, και επανήλθεν η ψυχή του παιδαρίου εντός αυτού, και ανέζησε» (Α’ Βασιλέων ιζ’ 21-22). Ο θάνατος φέρνει τον διαχωρισμό ψυχής και σώματος, κι όχι την εξαφάνιση της ψυχής, όπως διδάσκουν οι θνητοψυχίτες. Η ψυχή επιβίωσε απ’ τον σωματικό θάνατο του παιδιού αυτού, και μετά την προσευχή του Ηλία, επανήλθε εντός αυτού και αναστήθηκε. Συνεπώς η ψυχή συνέχιζε να υπάρχει και μετά τον θάνατο.

Συμπεραίνουμε ότι η Παλαιά Διαθήκη δεν διδάσκει τον θνητοψυχισμό και την εξαφάνιση των νεκρών, όπως διατείνονται άνθρωποι πλανεμένοι, αλλά αντιθέτως, υποστηρίζει ότι υπάρχει μεταθάνατον ζωή.

Τα Δευτεροκανονικά βιβλία γράφτηκαν στο διάστημα μεταξύ του τελευταίου  κανονικού βιβλίου της Παλαιάς Διαθήκης και του πρώτου βιβλίου της Καινής Διαθήκης, και περιλαμβάνονταν στην Μετάφραση των Εβδομήκοντα που χρησιμοποιούσε η  πρώτη Εκκλησία. Ας δούμε λοιπόν,  τι έχουν να μας πουν για το θέμα της μεταθανάτιας ζωής:

• «Τα έθνη που ενάντια ξεσπούν στο λαό μου αλίμονο, ο Κύριος θα τα τιμωρήσει! Τη μέρα της κρίσης ο Παντοδύναμος φωτιά θα τους στείλει, σκουλήκια στη σάρκα τους, θα κλαίνε τον πόνο τους παντοτινά» (Ιουδίθ 16:17). Το εδάφιο αυτό δείχνει ότι η τιμωρία των ασεβών κατά την ημέρα της κρίσης δεν θα είναι η εξαφάνιση, αλλά συνειδητός πόνος για πάντα.
• «Είπαν [οι ασεβείς] λοιπόν μέσα τους χωρίς να σκεφτούν σωστά: ‘Σύντομη και γεμάτη λύπες είναι η ζωή μας? ο θάνατος του ανθρώπου δεν μπορεί να αποτραπεί? μήπως γνωρίσαμε κανέναν που να γύρισε απ’ τον άδη; Τυχαία δημιουργηθήκαμε? και μετά το θάνατο πάμε στην ανυπαρξία. Η αναπνοή μας είναι σαν την πάχνη κι οι σκέψεις μας είναι σπίθες που πετάγονται καθώς χτυπάει η καρδιά μας. Όταν αυτή η σπίθα σβήσει, στάχτη το σώμα μας θα γίνει και σαν αδύναμο αεράκι το πνεύμα μας θα σκορπιστεί’…Αυτά σκέφτηκαν μέσα στην πλάνη τους οι ασεβείς….Ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο για την άφθαρτη ζωή? τον έφτιαξε σύμφωνα με την δική του εικόνα, την εικόνα του αιώνιου Θεού». (Σοφία Σολομώντος 2:1-3,21,23). Η θεωρία της ανυπαρξίας ήταν και είναι πίστη των ασεβών, όχι των ευσεβών.
• «Οι ευσεβείς, όμως, προστατεύονται από το Θεό και κανείς δε θα τους βλάψει. Στα μάτια των ασεβών φαίνονται ότι πέθαναν? ο θάνατός τους θεωρείται τιμωρία τους, και το ότι έφυγαν απ’ αυτόν τον κόσμο θεωρείται καταστροφή. Αυτοί όμως ζουν στην ειρήνη του Θεού…Κι αν υπέφεραν για λίγο, πολύ θα ευεργετηθούν, γιατί ο Θεός τους δοκίμασε και τους βρήκε άξιους να τους πάρει μαζί του» (Σοφία Σολομώντος 3:1-3,5). Υπάρχει μεταθανάτια ζωή κοντά στον Θεό, για τους ευσεβείς.
• «Αυτός είναι ο προφήτης του Θεού Ιερεμίας, που αγαπάει τους συμπατριώτες του και προσεύχεται διαρκώς για το λαό και την Ιερουσαλήμ» (Β’ Μακκαβαίων 15:14). Η αποκάλυψη αυτή σε όνειρο  έγινε την εποχή των Μακκαβαίων (187-161 π.Χ.) ενώ ο Ιερεμίας αν και είχε πεθάνει από το 580 π.Χ. συνέχιζε να προσεύχεται για τον λαό του, άρα είχε ως νεκρός συνειδητότητα και δραστηριότητα.

Συνεπώς στην περίοδο 250-100 π.Χ., υπάρχει ξεκάθαρη πίστη στην επιβίωση των ψυχών των νεκρών μετά θάνατον, και στην παντοτινή συνειδητή τιμωρία των ασεβών.

Ας έρθουμε τώρα στην Καινή Διαθήκη για να μάθουμε τι μαρτυρεί για την κατάσταση των νεκρών: «Και μη φοβηθήτε από των αποκτεινόντων το σώμα, την δε ψυχήν μη δυναμένων να αποκτείνωσι» (Ματθ. ι 28). Ξεκάθαρα διακρίνεται το σώμα απ’ την ψυχή, και σαφώς λέει ότι η ψυχή συνεχίζει να ζει και μετά τον θάνατο του σώματος. Η συνέχεια του εδαφίου «φοβήθητε δε μάλλον τον δυνάμενον και ψυχήν και σώμα να απολέση εν τη γεέννη» δεν διαψεύδει το γεγονός ότι η ψυχή επιβιώνει τον θάνατο του σώματος, διότι αλλιώς το εδάφιο θα αντίφασκε με τον εαυτό του. Η συνέχεια δείχνει ότι ο Θεός είναι ο μόνος που έχει εξουσία να στείλει σώμα και ψυχή στην αιώνια απώλεια της γέεννας του πυρός. Όμως «απώλεια» στην Αγία Γραφή δεν σημαίνει εξαφάνιση, όπως θα δούμε σε άλλο άρθρο παρακάτω.

Η παραβολή αυτή μας διδάσκει τι θα μας συμβεί μετά θάνατον, αν δεν μετανοήσουμε από πριν. Στα εδάφια 22-23 δείχνει ότι η ζωή συνεχίζεται μετά τον σωματικό θάνατο: «Απέθανε δε ο πτωχός, και εφέρθη υπό των αγγέλων εις τον κόλπον του Αβραάμ. Απέθανε δε και ο πλούσιος και ετάφη. Και εν τω άδη υψώσας τους οφθαλμούς αυτού ενώ ήτο εν βασάνοις, βλέπει τον Αβραάμ από μακρόθεν και τον Λάζαρον εν τοις κόλποις αυτού». Ενώ πέθαναν σωματικά και οι δύο, οι ψυχές τους κατέληξαν σε διαφορετικούς προορισμούς. Και ποια ήταν η κατάστασή τους; Ο Λάζαρος παρηγορούνταν, ενώ ο ανελεήμονας πλούσιος βασανίζονταν (Λουκάς ις 23-25). Επίσης ο πλούσιος χαρακτηρίζει το τμήμα του άδη όπου βρισκόνταν «τόπον τούτον της βασάνου» (Λουκάς ις 28). Και ποιο είναι το μήνυμα της παραβολής; Οι θνητοψυχίτες προκειμένου να αρνηθούν τις αλήθειες που περιέχει η παραβολή, κάνουν ακροβατικές ερμηνείες , π.χ. ότι ο πλούσιος συμβολίζει το Ιουδαϊκό έθνος και ο Λάζαρος τους εθνικούς (ερμηνεία Ρωσσελιστών), ή ο πλούσιος συμβολίζει τους Ιουδαίους άρχοντες και ο Λάζαρος τον απλό λαό (ερμηνεία Μαρτύρων του Ιεχωβά). Αυτές όμως είναι αυθαίρετες ερμηνείες που δεν μπορούν να στηριχθούν καθόλου από την δομή και το περιεχόμενο της παραβολής [6]. Στόχος της παραβολής ήταν οι Φαρισαίοι που ήταν φιλάργυροι (Λουκάς ις 14). Ακριβώς η ιστορία που διηγείται ο Ιησούς μιλάει για έναν φιλάργυρο πλούσιο που αδιαφορεί για τον φτωχό γείτονά του (Λουκάς ις 19-21). Το αποτέλεσμα; Όταν πέθαναν και οι δύο, οι ψυχές τους δεν πέθαναν, αλλά μεταφέρθηκαν εκεί που τους άξιζε: ο μεν πλούσιος στον Άδη στο τμήμα των βασάνων, ο δε φτωχός Λάζαρος στον κόλπο του Αβραάμ , το τμήμα των δικαίων όπου παρηγορούνταν. Συνεπώς συνέχισαν να έχουν συναίσθηση και συνειδητότητα. Ο λόγος που ο πλούσιος πήγε στο τόπο της βασάνου και ο Λάζαρος στον κόλπο του Αβραάμ, δεν ήταν ότι ο πρώτος ήταν πλούσιος και ο δεύτερος φτωχός, όπως προσπαθούν να ειρωνευθούν οι θνητοψυχίτες. Τον λόγο μας τον λέει η ίδια η παραβολή στα τελευταία της εδάφια: «Είπε δε, Παρακαλώ σε λοιπόν, πάτερ, να πέμψης αυτόν εις τον οίκον του πατρός μου, διότι έχω πέντε αδελφούς? δια να μαρτυρήση εις αυτούς, ώστε να μη έλθωσι και αυτοί εις τον ΤΟΠΟΝ τούτον ΤΗΣ ΒΑΣΑΝΟΥ. Λέγει προς αυτόν ο Αβραάμ, Έχουσι τον Μωϋσήν και τους προφήτας? ας ακούσωσιν αυτούς. Ο δε είπεν, Ουχί, πάτερ Αβραάμ, αλλ’ εάν τις  από νεκρών υπάγη προς αυτούς, θέλουσι ΜΕΤΑΝΟΗΣΕΙ. Είπε δε προς αυτόν, Εάν τον Μωϋσήν και τους προφήτας δεν ακούωσιν, ουδέ εάν τις αναστηθή εκ νεκρών θέλουσι πεισθή» (Λουκάς ις 27-31). Αυτά τα εδάφια αποκαλύπτουν ότι ο αληθινός λόγος που ο πλούσιος πήγε στον τόπο της βασάνου, δεν ήταν το γεγονός ότι ήταν πλούσιος, αλλά ότι ΔΕΝ είχε μετανοήσει για τις αμαρτίες του! Και γι’ αυτό επίμονα παρακαλεί τον Αβραάμ να στείλει τον Λάζαρο πίσω στους αδελφούς του, ώστε να τους προειδοποιήσει ότι πρέπει να μετανοήσουν, αλλιώς θα αντιμετωπίσουν κι αυτοί τον τόπο της βασάνου αμέσως μετά τον θάνατό τους! Γιατί ήθελε να προειδοποιήσει τα αδέλφια του ο πλούσιος, αν μετά τον θάνατο υπήρχε εκμηδένιση και συνεπώς δεν υπήρχε κανένας τόπος βασάνου; Αν δεν υπάρχει συνειδητή μεταθανάτια ζωή, τότε χάνεται κάθε νόημα της παραβολής. Η παραβολή επίσης δείχνει ότι μπορούν οι νεκροί άγιοι να γνωρίζουν τι συμβαίνει πάνω στη Γη (Λουκάς ις 25, Ιωάννης η 56).

«Και είπε προς αυτόν ο Ιησούς, Αληθώς σοι λέγω, σήμερον θέλεις είσθαι μετ’ εμού εν τω παραδείσω» (Λουκάς κγ 43). Στον ληστή που μετανόησε, ο Ιησούς υποσχέθηκε είσοδο στον παράδεισο, την ίδια μέρα που θα πέθαινε. Κι αυτό αποδεικνύει ότι η ζωή συνεχίζεται και μετά τον θάνατο. Οι θνητοψυχίτες όμως, μη θέλοντας να παραδεχθούν την πλάνη τους, μετακινούν το κόμμα από το «λέγω» στο «σήμερον» και κάνουν τον Ιησού να λέει: «Αληθινά σου λέω σήμερα, θα είσαι μαζί μου στον Παράδεισο» (Μετάφραση Νέου Κόσμου). Τα προβλήματα με την μετακίνηση του κόμματος είναι: α) Κάνουν τον Ιησού να περιττολογεί, διότι δεν χρειάζονταν το «σήμερον», αφού ο ενεστώτας δηλώνεται με το ρήμα «λέγω». β) Κάνουν τον Ιησού να λέει μια φράση που ποτέ δεν χρησιμοποίησε! Ποτέ ο Ιησούς δεν είπε «Αληθώς σοι λέγω σήμερον», ενώ αντιθέτως πολλές φορές είπε την φράση «Αληθώς σοι λέγω»: Λουκάς δ 24, θ 27, ιβ 37, 44, κα 32, Ιωάν. γ 3, 5, 11, ε 24, ς  26, 47, η 51, ι 7. Η εσωτερική μαρτυρία της Καινής Διαθήκης, μας οδηγεί να απορρίψουμε την διαστρέβλωση του εδαφίου που κάνουν οι θνητοψυχίτες.

«Διότι εις εμέ το ζην είναι ο Χριστός, και το αποθανείν κέρδος. Αλλ’ εάν το να ζω εν σαρκί, τούτο συμβάλλη εις καρποφορίαν του έργου μου, και τι να εκλέξω δεν γνωρίζω? διότι στενοχωρούμαι υπο των δύο, έχων μεν την επιθυμίαν να αναχωρήσω, και να ήμαι με τον Χριστόν? διότι είναι πολύ πλέον καλήτερον» (Φιλιπ. α 21-23). Ο Παύλος λέει ότι ο θάνατος δεν είναι ζημιά, αλλά κέρδος. Γιατί πίστευε ότι ο θάνατός του δεν θα ήταν εκμηδένιση, αλλά αντίθετα, η αναχώρησή του για να είναι μαζί με τον Χριστό. Και το εδάφιο δεν περιλαμβάνει την Δευτέρα Παρουσία, μέσα στα δύο πράγματα που ο Παύλος είχε να επιλέξει: η μία επιλογή ήταν να ζει εν σαρκί, και η άλλη να πεθάνει (εδ.21). Οπότε η αναχώρησή του για να είναι με τον Χριστό θα γίνονταν όταν πέθαινε. Για τον θάνατό του ως αναχώρηση μιλάει ο Παύλος και στο Β’ Τιμόθεον δ 6.

«Δίκαιον δε ηγούμαι, εφ’ όσον ειμί εν τούτω τω σκηνώματι, διεγείρειν υμάς εν υπομνήσει, ειδώς ότι ταχινή εστιν η απόθεσις του σκηνώματός μου, καθώς και ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός εδήλωσέ μοι. Σπουδάσω δε και εκάστοτε έχειν υμάς μετά την εμήν έξοδον την τούτων μνήμην ποιείσθαι» (Β’ Πέτρου α 13-15, κείμενο). Ο Πέτρος μιλάει  για το σώμα του ως σκηνή μέσα στο οποίο κατοικεί το εγώ του (η ψυχή του). Επίσης τον θάνατό του τον χαρακτηρίζει «απόθεσις του σκηνώματός μου» και «την εμήν έξοδον». Δηλαδή και ο Πέτρος πίστευε ότι ο θάνατός του δεν θα ήταν εκμηδένιση, αλλά η έξοδός του, η αναχώρησή του από αυτό το σώμα. Συνεπώς ο Πέτρος πίστευε ότι η ζωή συνεχίζεται και μετά τον θάνατο.

«Διότι εξεύρομεν, ότι εάν η επίγειος οικία του σκηνώματός ημών χαλασθή, έχομεν εκ του Θεού οικοδομήν, οικίαν αχειροποίητον, αιώνιον εν τοις ουρανοίς. Έχοντες λοιπόν το θάρρος πάντοτε, και εξεύροντες, ότι ενόσω  ενδημούμεν εν τω σώματι, αποδημούμεν από του Κυρίου, θαρρούμεν δε και επιθυμούμεν μάλλον να αποδημήσωμεν από του σώματος, και να ενδημήσωμεν προς τον Κύριον» (Β’ Κορ. ε 1, 6, 8). Η Αγία Γραφή δηλώνει σαφώς σ’ αυτά τα εδάφια: 1) ότι το σώμα μας είναι μια σκηνή στην οποία προσωρινά κατοικούμε, 2) όταν το σώμα μας πεθάνει, έχουμε σπίτι στον ουρανό που μας περιμένει, 3) όσο ζούμε σ’ αυτό το σώμα είμαστε μακριά από τον Κύριο και αντιθέτως όταν αποδημήσουμε από αυτό το σώμα, θα πάμε στον Κύριο για να ζήσουμε μαζί Του. Ο θάνατος για τον πιστό χριστιανό, δεν είναι εκμηδένιση, αλλά μετανάστευση, αλλαγή Δήμου! Αυτό σημαίνουν τα ρήματα «ενδημώ» και «εκδημώ» που χρησιμοποιούνται στο κείμενο. Και δεν είναι απλά ένας ευσεβής πόθος, αλλά κάτι που το ξέρουμε με βεβαιότητα!

«Γνωρίζω άνθρωπον εν Χριστώ προ ετών δεκατεσσάρων (είτε εντός του σώματος δεν εξεύρω, είτε εκτός του σώματος δεν εξεύρω? ο Θεός εξεύρει) ότι ηρπάγη  ο τοιούτος έως τρίτου ουρανού. Και γνωρίζω τον τοιούτον άνθρωπον, (είτε εντός του σώματος, είτε εκτός του σώματος, δεν εξεύρω? ο Θεός εξεύρει?) ότι ηρπάγη εις τον παράδεισον, και ήκουσεν ανεκλάλητα λόγια, τα οποία δεν συγχωρείται εις άνθρωπον να λαλήση» (Β’ Κορ. ιβ 2-4). Αυτή η περικοπή αποκαλύπτει ότι μπορεί ο άνθρωπος να έχει συνειδητότητα ακόμη και εκτός του σώματός του. Επίσης δείχνει ότι υπάρχει ο παράδεισος στον ουρανό, από την εποχή που έζησε ο απόστολος Παύλος, που κι αυτό το αρνούνται οι θνητοψυχίτες.

«Σεις όμως, έχετε προσέλθει εις το όρος της Σιών και εις την πόλιν του ζωντανού Θεού, την επουράνιον Ιερουσαλήμ, και εις μυριάδας αγγέλων, εις πανήγυριν, και εκκλησίαν των πρωτοτόκων, οι οποίοι είναι γραμμένοι εις τον ουρανόν, και εις τον Θεόν τον κριτήν όλων και εις τα πνεύματα των δικαίων, που έχουν γίνει τέλειοι, και εις τον μεσίτην της νέας διαθήκης, τον Ιησούν, και εις αίμα ραντισμού που μιλεί δια καλύτερα πράγματα από το αίμα του Άβελ» (Εβραίους 12:22-24, Μετάφραση Βέλλα). Εδώ μαθαίνουμε ότι έχουμε ενωθεί στην λατρεία του αληθινού Θεού με τους αγγέλους, αλλά και τα ασώματα πνεύματα των δικαίων που έχουν πεθάνει και βρίσκονται στον ουρανό. Στο πρωτότυπο κείμενο χρησιμοποιείται ο παρατατικός «προσεληλύθατε», κάτι που δείχνει ότι αυτό που περιγράφει δεν είναι μελλοντικό, έχει ήδη γίνει, και συνεχίζουμε να το ζούμε τώρα στο παρόν! Αυτό όμως διαψεύδει την διδασκαλία των θνητοψυχιτών, διότι δείχνει α) ότι τα πνεύματα των νεκρών χριστιανών δεν εξαφανίστηκαν, αλλά συνεχίζουν να ζουν στην ουράνιο πόλη,  και 2) έχουν συνειδητότητα τέτοια ώστε να μπορούν να λαβαίνουν μέρος στην ουράνια λατρεία.

«Και ότε ήνοιξε την πέμπτην σφραγίδα, είδον υποκάτω του θυσιαστηρίου τας ψυχάς των εσφαγμένων δια τον λόγον του Θεού, και δια την μαρτυρίαν την οποίαν είχον? και έκραζον μετά φωνής μεγάλης, λέγοντες, Έως πότε, ω Δέσποτα άγιε και αληθινέ, δεν κρίνεις και εκδικείς το αίμα ημών από των κατοικούντων επι της γης; Και εδόθησαν εις έκαστον στολαί λευκαί, και ερρέθη προς αυτούς να αναπαυθώσιν έτι ολίγον καιρόν, εωσού συμπληρωθώσι και οι σύνδουλοι αυτών και οι αδελφοί αυτών, οι μέλλοντες να φονευθώσι ως και αυτοί» (Αποκάλυψις ς 9-11). Κι αυτή η θαυμάσια περικοπή δείχνει: α) ότι οι ψυχές των χριστιανών συνεχίζουν να ζουν και μετά τον θάνατο των σωμάτων τους, β) έχουν πλήρη συνειδητότητα διότι μπορούν να προσεύχονται, να μιλάνε, να φοράνε λευκές στολές και να αναπαύονται στην παρουσία του Θεού, και γ) βρίσκονται στον ουρανό διότι το θυσιαστήριο είναι μπροστά στο θρόνο του Θεού (Αποκ. η 3).

Το κήρυγμα του Ιησού στους νεκρούς

«Ότι και Χριστός άπαξ περί αμαρτιών έπαθε, δίκαιος υπέρ αδίκων, ίνα ημάς προσαγάγη τω Θεώ, θανατωθείς μεν σαρκί, ζωοποιηθείς δε πνεύματι? εν ω και τοις εν φυλακή πνεύμασι πορευθείς εκήρυξεν, απειθήσασι ποτε, ότε απεξεδέχετο η του Θεού μακροθυμία εν ημέραις Νώε..» (Α’ Πέτρου γ 18-20, κείμενο). Η ερμηνεία που δίνουν οι θνητοψυχίτες για «τα πνεύματα τα εν τη φυλακή» είναι ότι πρόκειται για τους αγγέλους που πέσανε τον καιρό του Νώε, και παντρεύτηκαν τις κόρες των ανθρώπων. Αλλά η ερμηνεία τους δεν μπορεί να ευσταθεί, διότι α) είναι πολύ αμφίβολο ότι οι υιοί του Θεού στην Γένεση ς’ κεφ. ήταν άγγελοι (δες Ματθαίος κβ 30),  και β) «η μακροθυμία του Θεού» τους ανθρώπους «επρόσμενε…εν ταις ημέραις του Νώε», να μετανοήσουν κι όχι τους δαίμονες (δες Γένεση ς 3,5,13). Η περικοπή αυτή δείχνει ότι το πνεύμα του Ιησού κατέβηκε στον άδη, στο τμήμα των πνευμάτων των ανθρώπων του καιρού του Νώε και τους κήρυξε. Οπότε η ζωή συνεχίζεται και μετά τον θάνατο, ενώ υπάρχει συνειδητότητα και δραστηριότητα, αφού μπορεί κάποιος να κηρύξει και κάποιοι να τον ακούσουν. Ότι ο Χριστός κήρυξε στους νεκρούς κι όχι στα δαιμόνια, φαίνεται κι απ’ την Α’ Πέτρου δ 6 : «Επειδή δια τούτο εκηρύχθη το ευαγγέλιον και προς τους νεκρούς, δια να κριθώσι μεν κατά ανθρώποις εν σαρκί, να ζώσι δε κατά Θεόν εν πνεύματι».

«Οίδε Κύριος ευσεβείς εκ πειρασμού ρύεσθαι, αδίκους δε εις ημέραν κρίσεως κολαζομένους τηρείν» (Β’ Πέτρου β 9, κείμενο). Το εδάφιο 9 είναι παράλληλο με το εδάφιο 4 για τους πεπτωκότες αγγέλους: «ει γαρ ο Θεός αγγέλων αμαρτησάντων ουκ εφείσατο, αλλά σειραίς ζόφου ταρταρώσας παρέδωκεν εις κρίσιν τηρουμένους». Οι άγγελοι αυτοί «τηρούνται» μέχρι την ημέρα της τελικής κρίσης σε μια κατάσταση ζοφερού σκοταδιού στον τάρταρο, ενός τμήματος του άδη. Έτσι το εδάφιο αυτό αποκαλύπτει ότι οι ασεβείς δεν εξαφανίζονται μόλις πεθάνουν, αλλά «τηρούνται», κρατούνται μέχρι την ημέρα της κρίσεως «κολαζόμενοι», δηλαδή σε μια κατάσταση συνεχούς τιμωρίας, διότι το ρήμα είναι σε ενεστώτα διαρκείας. Λαμβάνουν οι ψυχές τους μια πρόγευση της τελικής τιμωρίας που θα λάβουν την ημέρα της κρίσεως ως ολοκληρωμένες ψυχοσωματικές οντότητες.

Οι πρώτοι Χριστιανοί πίστευαν στην μεταθανάτια ζωή

Οι πρώτοι Χριστιανοί πίστευαν όπως και οι Φαρισαίοι, στην επιβίωση των πνευμάτων των νεκρών μετά θάνατον. Αυτό φαίνεται κι απ’ τις ακόλουθες δηλώσεις του Ιησού Χριστού προς τους Σαδδουκαίους, οι οποίοι αρνούνταν την ανάσταση των νεκρών, αλλά και την μεταθάνατον ζωή (Λουκ.κ 27):

«Ότι δε εγείρονται οι νεκροί, και ο Μωϋσής εφανέρωσεν επί της βάτου, ότε λέγει Κύριον τον Θεόν του Αβραάμ και τον Θεόν του Ισαάκ και τον Θεόν του Ιακώβ. Ο δε Θεός δεν είναι νεκρών, αλλά ζώντων? διότι πάντες ζώσιν εν αυτώ. Αποκριθέντες δε τινες των γραμματέων είπον, Διδάσκαλε καλώς είπας» (Λουκάς κ 37-39). Ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός βεβαιώνει ότι οι Αβραάμ, Ισαάκ και Ιακώβ δεν είναι νεκροί αλλά ζωντανοί στην παρουσία του Θεού, στο τμήμα των δικαίων του Άδη. Κι επειδή οι ψυχές τους ζούνε, γι’ αυτό και μπορούν να αναστηθούν σωματικά. Και οι Ιουδαίοι γραμματείς συμφωνούσαν σε αυτό το θέμα με τον Ιησού στην απάντηση που έδωσε στους Σαδδουκαίους.

Ότι οι πρώτοι Χριστιανοί συμφωνούσαν με τους Φαρισαίους στην  μεταθάνατον ζωή, και αντιτίθονταν στους Σαδδουκαίους, φαίνεται κι απ’ την ακόλουθη περικοπή: «Εννοήσας δε ο Παύλος ότι το εν μέρος είναι Σαδδουκαίων, το δε άλλο Φαρισαίων, έκραξεν εν τω συνεδρίω, Άνδρες αδελφοί, εγώ είμαι Φαρισαίος, υιός Φαρισαίου? περί ελπίδος και αναστάσεως νεκρών εγώ κρίνομαι. Και ότε ελάλησε τούτο, έγεινε διαίρεσις των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων? και διηρέθη το πλήθος. Διότι οι μεν Σαδδουκαίοι λέγουσιν ότι δεν είναι ανάστασις, ουδέ άγγελοι, ουδέ πνεύμα? οι δε Φαρισαίοι ομολογούσιν αμφότερα» (Πράξεις κγ 6-8). Πίστευαν όμοια οι Φαρισαίοι και οι Χριστιανοί στην μεταθανάτια ύπαρξη των πνευμάτων. Και εννοεί τα πνεύματα των ανθρώπων, διότι τους αγγέλους τους αναφέρει  ξεχωριστά. Την πίστη αυτή των πρώτων Χριστιανών την δείχνει και το περιστατικό στο Λουκά κδ 37-39 που πέρασαν τον Ιησού για «πνεύμα», το πνεύμα ενός νεκρού, και γι’ αυτό φοβήθηκαν. Το συμπέρασμα που βγάζουμε, είναι πως η διδασκαλία του θνητοψυχισμού είναι εσφαλμένη και αντίθετη με την Αγία Γραφή. Γι’ αυτό για τους σύγχρονους θνητοψυχίτες (Μάρτυρες του Ιεχωβά, Ρωσσελιστές, Σαββατιστές), ισχύει η απάντηση που έδωσε ο Ιησούς Χριστός στους θνητοψυχίτες της εποχής του, τους Σαδδουκαίους: «Πλανάσθε, μη γνωρίζοντες τας γραφάς μηδέ την δύναμιν του Θεού» (Ματθαίος κβ 29) και «σεις λοιπόν πλανάσθε πολύ» (Μάρκος ιβ 27).

Μανώλης Καλομοίρης

[1] Περιοδικό ΣΚΟΠΙΑ (έκδοση των Μαρτύρων του Ιεχωβά) 15 Ιουλίου 2001 σελ.5.

[2] Βιβλιάριο Μαρτύρων του Ιεχωβά «ΤΙ ΜΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΟΤΑΝ ΠΕΘΑΙΝΟΥΜΕ;» σελ. 22

[3] όπως πιο πριν (ο.π.π.) σελ. 24

[4] ο.π.π. σελ. 29

[5] Περιοδικό ΣΚΟΠΙΑ 15 Ιουλίου 2001 σελ. 5.

[6] Μια θαυμάσια κριτική στην Ρωσσελική ερμηνεία της παραβολής, προσφέρει το βιβλίο Η ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ ΣΥΖΗΤΗΣΙΣ – Κώστα Μεταλληνού, σελ. 82-92.